mojeauto.pl > motogazeta > Aktualności > Fiat 508 III S - Spider z Kresów

Fiat 508 III S - Spider z Kresów

Przedstawiamy kolejny z zabytkowych modeli, jaki będzie można zobaczyć podczas majowej wystawy Moto Nostalgia. Dziś Fiat 508 III S z nadwoziem typu roadster. Co ciekawe, nadwozie wykonano w 1937 r. w Stanisławowie na Kresach, a nie w Carrozeria Ghia lub innej włoskiej firmie nadwoziowej.

Fiat 508 III S - Spider z Kresów
"Balilla" i jej pochodne
Fiat 508 "Balilla" został zaprezentowany w 1932 r. na wystawie samochodowej w Mediolanie, jako następca modelu 509 był nowym reprezentantem turyńskiego koncernu w klasie pojazdów o pojemności 1 litra. Samochód szybko zdobył duże uznanie klientów w całej Europie. Licencję na produkcję nabyła Francja (SIMCA), Czechosłowacja (Walter) oraz Niemcy (Fiat-NSU). Wcześniej, bo już 21 września 1931 r., licencyjną umowę na montaż samochodów Fiat w Polsce podpisali przedstawiciele Państwowych Zakładów Inżynierii (PZ Inż). Auto oferowano w cenie 10.800 lirów, co było kwotą dośc wysoką, jak na ówczesne możliwości włoskiego społeczeństwa.

W trakcie produkcji pojazd był modyfikowany. W 1934 roku wprowadzono skrzynię o czterech przełożeniach i zwiększono rozstaw osi, co wpłynęło korzystnie na prowadzenie pojazdu. Fiat 508 "Balilla" był produkowany z dwu - lub czterodrzwiowym nadwoziem typu sedan, jako furgon oraz czterodrzwiowy kabriolet Torpedo oraz jako roadster Spider. Na bazie ostatniej z wymienionych wersji, na zamówienie armii włoskiej powstał Fiat 508 M (Militare) z otwartym nadwoziem i wzmocnionymi mechanizmami.

W 1933 roku Fiat 508 S został zaprojektowany przez firmę nadwoziową Carrozzeria Ghia w dwóch wersjach: Coppa d'Oro i Mille Miglia. Pierwszy z nich miał pełne błotniki przednich kół, drugi - płytkie błotniki typu motocyklowego. Dzięki podwyższeniu stopnia sprężania i zamontowaniu gaźnika marki Zenith, moc silnika 1.0 wzrosła do ok. 34- 36 KM. Pierwsze modele Fiata 508 Spider posiadały silnik dolnozaworowy o mocy 30 KM i stopniu sprężania 7:1. W 1934 roku wprowadzono  silnik górnozaworowy o mocy 36 KM (tzw. 108 CS), który zewnętrznie różnił się od późniejszych górnozaworowych modeli 508 C położeniem aparatu zapłonowego.

Do zawodów sportowych przygotowywano modele 508 CS o mocy 46 KM. W 1935 roku Fiat oferował wiele sportowych lub "usportowionych" wersji Fiata 508. Były to m.in. wyczynowe Fiat 508 S Berlinetta Mille Miglia, roadster Fiat 508 S Coppa d'Oro a także Fiat 508 Balilla Sport.

Produkcję modelu 508 Balilla zakończono we Włoszech w 1937 r. W ciągu 5 lat zbudowano ok. 113 tys. egzemplarzy Fiata 508 "Balilla" w rożnych wersjach. Gdy we Włoszech zastępował go model 508 C znany także jako Fiat 1100 z aerodynamicznym nadwoziem streamline, w warszawskiej Fabryce Samochodów Osobowych i Półciężarowych nadal montowano Fiata 508 III "Junak". Prócz kompletnych pojazdów wytwórnię przy ul. Terespolskiej opuszczały także podwozia pod zabudowę. Wiele z nich trafiło do Wojska Polskiego, do instytucji państwowych lub prywatnych firm.

Jedno z podwozi z FSOiP trafiło do Stanisławowa, wojewódzkiego miasta na Kresach Rzeczypospolitej. Według obecnego właściciela opisywanego pojazdu, Stanisława Popowicza, w 1937 r. właśnie tam, w jednym z warsztatów samochodowych, na specjalne zamówienie nieznanego dziś nabywcy powstało sportowe nadwozie typu roadster, według terminologii Fiat noszące tradycyjną nazwę "Spider". Bez wątpienia, dla osób budujących nadwozie inspiracją były włoskie roadstery jak Fiat 508 S Coppa d'Oro czy podobne modele budowane przez firmę Ghia i inne wytwórnie.

Odnaleziona tożsamość
"Pięćsetósemkę" przed laty kupił teść pana Stanisława. Auto było wówczas w fatalnym stanie. Trudno powiedzieć, że był to kompletny pojazd, można było go właściwie nazwać workiem z częściami. Przez długie lata służył jako swego rodzaju magazyn na części. Na dobrą sprawę trzeba było zacząć budowę auta od podstaw. Prace renowacyjne nie były łatwe, bowiem brakowało wielu elementów. Zdecydowano się na odbudowę dwuosobowego samochodu, z otwartym nadwoziem o sportowej linii na podstawie ocalałych fragmentów. Zmodernizowano zawieszenie, które jest niższe niż w limuzynie Fiat 508 III "Junak".

Wraz z odbudową pojazdu, pan Stanisław długo ustalał pochodzenie swojego egzemplarza. Sceptycy i tzw. "eksperci" twierdzili, że nowe nadwozie to tzw. "metaloplastyka" czyli wyłącznie wyimaginowana forma zbudowana na podobieństwo włoskich Fiatów 508 Spider. Inni uważali, że auto w całości zbudowano we Włoszech. Włoskie Spidery oraz sportowe wersje "Balilli" były jednak często napędzane silnikiem o mocy 34 - 36 KM. Ponadto w 1937 roku z taśm w Turynie zjeżdżał już nowszy model. Badania genezy auta nie ułatwiał fakt, że dokumentacja FSOiP została zniszczona lub zaginęła w czasie wojny. Konieczne było badanie w archiwach i analiza zachowanych Polskich Fiatów 508 III "Junak". Właściciel pojazdu ustalił, że podwozie i silnik pochodzą z warszawskiej wytwórni, zaś nadwozie zbudowano około 1937 roku w Stanisławowie.

Sukces w Miluzie
Pan Stanisław Popowicz reprezentuje Automobilklub Stalowa Wola i od kilku lat uczestniczy w licznych rajdach i zlotach zabytkowych pojazdów. Główna Komisja Samochodów Zabytkowych PZMot przyznała czerwonemu roadsterowi tytuł "Automobil Roku". W lipcu 2009 roku Fiat 508 III S po raz pierwszy udał się na konkurs oldtimerów organizowany przez Narodowe Muzeum Motoryzacji w Miluzie, we Francji. Debiut był udany. Pojazd otrzymał trzecią nagrodę. Wyżej oceniono tylko Bentleya 41/2 Litre oraz Bugatti Type 51 z 1937 roku, a więc unikalne pojazdy o wartości co najmniej kilkuset tysięcy euro. Jury złożone z najlepszych europejskich ekspertów i rzeczoznawców doceniło nie tylko pracę włożoną w odbudowę, ale także nadwozie zbudowane 73 lata temu w dalekim Stanisławowie. Dodajmy, że wszelkie uzupełnienia nadwozia i części wykonywane były z identycznych materiałów i technikami jak w oryginalne. Nagroda w Miluzie, poprzedzona ekspertyzą ostatecznie potwierdziła autentyczność pojazdu.

Podstawowe dane techniczne samochody Fiat 508 III S:
- model 508 - III S
- silnik nr 01-0881
- podwozie nr 40 – 1273
- silnik: czterocylindrowy, czterosuwowy, dolnozaworowy, chłodzony cieczą, umieszczony z przodu
- pojemność skokowa: 995 ccm
- moc maksymalna ok. 30 KM
- zasilanie: gaźnik Solex AIP
- napęd: na koła tylne
- skrzynia biegów: o czterech przełożeniach z biegiem wstecznym, biegi III i IV synchronizowane
- hamulce: hydrauliczne, bębnowe p/t
- zawieszenie przednie: oś sztywna, wzdłużne resory piórowe, amortyzatory hydrauliczne, ramieniowe.
- zawieszenie tylne: sztywny most napędowy, wzdłużne resory piórowe, ramieniowe amortyzatory hydrauliczne,
- nadwozie: metalowe na drewnianym szkielecie, dwudrzwiowe, na stalowej ramie nośnej
- ogumienie 4.50 x 17"
- wymiary: długość 3130 mm, szerokość 1400 mm, wysokość: 1367 mm
- masa własna: 610 kg
- prędkość maksymalna: ok. 105 km/h
- lata produkcji: 1932 - 1935
- liczba wyprodukowanych egzemplarzy: b.d.


Targi Moto Nostalgia odbędą się w Warszawie w dniach 28-29 maja br. Więcej o samej imprezie zobacz na stronie targów (www.motonostalgia.pl). mojeauto.pl jest patronem medialnym wystawy.

Podobne wiadomości:

Fiat Tipo hatchback i kombi - polskie ceny

Fiat Tipo hatchback i kombi - polskie ceny

Aktualności 2016-11-23

Fiat Mobi Drive - kompakt nie dla Europy

Fiat Mobi Drive - kompakt nie dla Europy

Aktualności 2016-11-10

Komentuj:

~podoba mi się 2011-03-07

fajny fiacior, ciekawe czy jest dopuszczony do poruszania sie po drogach publicznych

ZOBACZ RÓWNIEŻ Zamknij
Prześlij zdjęcie i zagraj o jedną z 30 nagród
Prześlij zdjęcie i zagraj o jedną z 30 nagród
Konkurs na 25-lecie magazynu "auto motor i sport". Zrób sobie zdjęcie z jubileuszowym wydaniem magazynu i prześlij je do nas koszystając z formularza na stronie. Masz szansę na wygranie jednej z 30 nagród. Weź udział!
Wydania cyfrowe auto motor i sport Wydania cyfrowe auto motor i sport